Η ομιλία του κου Καφαντάρη:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Θέλω κι εγώ, με τη σειρά μου, ως εκπρόσωπος της αυτοδιοικητικής παράταξης «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι», να σας καλωσορίσω στις εργασίες του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ.
Για μένα προσωπικά, η φετινή μας συνάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ως άνθρωπος που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεσσηνία και υπηρέτησε για πολλά χρόνια την Αυτοδιοίκηση αυτού του τόπου, αισθάνομαι ξεχωριστή χαρά που υποδεχόμαστε στην Καλαμάτα τους αιρετούς εκπροσώπους των Δήμων ολόκληρης της χώρας.
Η Μεσσηνία δεν είναι απλώς ένας τόπος με σπουδαία ιστορική διαδρομή. Είναι ένας τόπος που συνδέθηκε με τη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους, με τους αγώνες για την ελευθερία, αλλά και με την προσπάθεια πολιτικής οργάνωσης του επαναστατημένου Ελληνισμού.
Ενώ στη συνέχεια, από τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους μέχρι τις μεγάλες περιόδους ανασυγκρότησης και ανάπτυξης, η ελληνική περιφέρεια υπήρξε αναπόσπαστο μέρος της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής εξέλιξης της χώρας.
Κι όμως, δύο αιώνες μετά τη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, εξακολουθούμε να συζητάμε για ένα από τα μεγαλύτερα θεσμικά του ελλείμματα: τον υπερβολικό συγκεντρωτισμό του Κεντρικού Κράτους και την αδυναμία του να εμπιστευθεί ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόρους στους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες.
Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό παράδοξο που οφείλουμε επιτέλους να αντιμετωπίσουμε.
Όπως το αντιμετώπισαν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες ανήκει και η Πατρίδα μας.
Με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, με απόδοση ουσιαστικών αρμοδιοτήτων και ευθυνών, με τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στους ευρωπαϊκούς δήμους και τις ευρωπαϊκές περιφέρειες.
Είναι παράδοξο μια χώρα που στηρίχθηκε ιστορικά στη δύναμη των τοπικών της κοινωνιών κι επαίρεται για την ευρωπαϊκή της ταυτότητα, να λειτουργεί με ένα διοικητικό μοντέλο που περιορίζει την αυτοτέλεια και τις αναπτυξιακές τους δυνατότητες.
Γι’ αυτό και η δική μας διεκδίκηση υπερβαίνει τα στενά όρια των καθημερινών προβλημάτων των Δήμων.
Είναι μια διεκδίκηση βαθιά πολιτική και θεσμική: απαιτούμε να προχωρήσουμε σε μια νέα αρχιτεκτονική στο μοντέλο λειτουργίας του Κράτους, με πραγματική αποκέντρωση, ισχυρή Αυτοδιοίκηση και δίκαιη, ισόρροπη ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Κυρίες και κύριοι,
Το μήνυμα του φετινού Συνεδρίου, «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, Ισχυρή Ελλάδα», αποτυπώνει το όραμά μας. Τόσο ως Διοίκηση της ΚΕΔΕ, όσο και ως πλειοψηφούσα παράταξη στο Διοικητικό της Συμβούλιο
Πριν από έναν χρόνο, στην Αλεξανδρούπολη, η παράταξή μας παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δεκαέξι προτεραιοτήτων για την ενδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης.
Σήμερα δεν ξεκινάμε από το μηδέν.
Οφείλουμε να αξιολογήσουμε όσα μεσολάβησαν, να αναγνωρίσουμε τις θετικές εξελίξεις, αλλά και να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες των Δήμων.
Γιατί η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι δήμαρχοι και οι αιρετοί δεν επιτρέπει εφησυχασμό.
- Πώς μπορεί ένας Δήμος να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, όταν το λειτουργικό του κόστος αυξάνεται διαρκώς;
- Πώς μπορεί να σχεδιάσει αναπτυξιακά έργα, όταν δεν διαθέτει επαρκή χρηματοδότηση και το αναγκαίο επιστημονικό προσωπικό;
- Πώς μπορεί να αναλάβει πρόσθετες ευθύνες για τα σχολεία, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την πολιτική προστασία, χωρίς τους αντίστοιχους πόρους;
- Και πώς μπορεί να μιλάμε για αποκέντρωση, όταν κρίσιμες αποφάσεις για το νερό, τη διαχείριση των απορριμμάτων και τον πολεοδομικό σχεδιασμό λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων;
Αυτά δεν είναι θεωρητικά ερωτήματα. Είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά και για τα οποία οι πολίτες απαιτούν από εμάς απαντήσεις.
Θέλω να είμαι σαφής.
Τα τελευταία χρόνια έγιναν σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση.
- Η αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων σε σχέση με το 2019, με την εφαρμογή νέου συστήματος κατανομής τους από το 2024 κατόπιν δικής μας πρότασης,
- η αξιοποίηση κονδυλίων από διάφορα χρηματοδοτικά προγράμματα για εκτέλεση έργων, τα περισσότερα κονδύλια που είχαμε ποτέ στη διάθεσή μας για χρηματοδότηση έργων
- η πρόοδος στον ψηφιακό μετασχηματισμό
- η πρόσφατη μέσω του νέου κώδικα ρύθμιση, που προβλέπει τη θεσμοθέτηαη της χρηματοδότησης των δήμων σε ετήσια βάση με το 3% των διαθέσιμων πόρων του Πράσινου Ταμείου.
- η επίλυση του χρόνιου προβλήματος για τη διασφάλιση του εργασιακού μέλλοντος πάνω από 9000 εργαζομένων μας στις κοινωνικοπρονοιακές δομές των δήμων
- η πρόβλεψη στον νέο κώδικα ότι εφεξής καμία νέα ατρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους δήμους, χωρίς να συνοδεύεται από τους αναγκαίους πόρους.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν θετικές εξελίξεις .
Όπως ιδιαίτερα σημαντική είναι η θεσμική πρόοδος που επιτυγχάνεται με τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, για τον οποίο η ΚΕΔΕ κατέθεσε συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες προτάσεις, οι οποίες έγιναν στην συντριπτική τους πλειοψηφία αποδεκτές.
Η ενοποίηση περισσότερων από 2.000 διάσπαρτων διατάξεων και η αποσαφήνιση ζητημάτων που ταλαιπωρούσαν επί χρόνια τους Δήμους αποτελούν σημαντικό βήμα θεσμικού εκσυγχρονισμού, αποτέλεσμα συστηματικής προσπάθειας και ουσιαστικής συνεργασίας της ΚΕΔΕ με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών και προσωπικά με τον Υπουργό Θοδωρή Λιβάνιο, η συμβολή του οποίου ήταν καθοριστική σε όλη τη διάρκεια του διαλόγου που διεξήχθη για να καταλήξουμε στο τελικό περιεχόμενο του Κώδικα.
Ο Θοδωρής Λιβάνιος απέδειξε στην πράξη, ότι είναι ειλικρινής απέναντί μας , πάντα σταθερός σύμμαχος της Αυτοδιοίκησης. Κι αυτή η εκτίμηση προς το πρόσωπό του πιστεύω ότι δεν είναι μόνο προσωπική μου άποψη, αλλά άποψη των περισσότερων παριστάμενων στην αίθουσα αυτή.
Ο Νέος Κώδικας αποτελεί λοιπόν ένα σημαντικό βήμα θεσμικού εκσυγχρονισμού, αλλά όχι το τέλος της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Το επόμενο μεγάλο βήμα για μας είναι η προώθηση μιας ουσιαστικής διοικητικής μεταρρύθμισης, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων και διασφάλιση των αναγκαίων πόρων για την άσκηση των ευθυνών τους.
Γιατί η πραγματική αποκέντρωση δεν εξαντλείται στη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου. Προϋποθέτει ένα αποτελεσματικό Κράτος και μια ισχυρή Αυτοδιοίκηση, με διακριτούς ρόλους, ουσιαστική συνεργασία και κοινή ευθύνη απέναντι στους πολίτες.
Όμως, το σημαντικότερο πρόβλημα των δήμων σήμερα είναι το οικονομικό.
Κυρίως, η κάλυψη του υψηλού λειτουργικού μας κόστους, το οποίο έχει αυξηθεί ραγδαία ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια.
Πράγματι, οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι αυξήθηκαν από 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ το 2019 σε 2,9 δισεκατομμύρια το 2026.
Όμως οι ανάγκες και τα έξοδά μας αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο.
Θα επαναλάβω κι εγώ ότι σύμφωνα με τη μελέτη που εκπονήθηκε με πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ, το κόστος άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων για το 2025 αποτιμάται σε 5,34 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η σύγκριση με τους προβλεπόμενους ΚΑΠ του 2026 , που φτάνουν τα 2,9 δις όπως ανέφερα προηγουμένως, αναδεικνύει μια τεράστια διαφορά χρηματοδότησης ύψους 2,44 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Αυτό το δημοσιονομικό κενό δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικές επιχορηγήσεις.
Απαιτεί άμεση ισόποση αύξηση των ΚΑΠ, για να μην καταρρεύσουν οι Δήμοι.
Άμεσα, μέσα στο 2027 κι όχι στο αόριστο μέλλον.
Κι όχι για μια χρονιά, αλλά για πάντα, μέσα από ένα σταθερό , αντικειμενικό και προβλέψιμο σύστημα χρηματοδότησης, με βάση την πραγματική κοστολόγηση των αρμοδιοτήτων που θα γίνεται σε ετήσια βάση. Και σε ύψος αντίστοιχο με αυτό που ισχύει σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., εκεί που η αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζεται ισότιμα μ τους υπολοιπους κρατικούς θεσμούς.
Σε αυτή την κρίσιμη για το μέλλον των δήμων μας συγκυρία, η παράταξη μας θα προτείνει μέσα από το ψήφισμα που θα παρουσιάσουμε πολύ συγκεκριμένες θέσεις και ρεαλιστικές διεκδικήσεις, που θα επιδιώξουμε να τις υιοθετήσουμε ομόφωνα .
Με την ενότητα όλων των αυτοδιοικητικών παρατάξεων θα θέσουμε ως προτεραιότητες μας από την επομένη ημέρα του Συνεδρίου την ουσιαστική αύξηση των ΚΑΠ, ένα νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για την ενίσχυση των τοπικών υποδομών, τη λήψη μέτρων πολιτικής για ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων στον σχεδιασμό και στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Αναδεικνύουμε, επίσης, ως προτεραιότητα την ενίσχυση των δήμων μας με νέο προσωπικό με έμφαση στην υποστήριξη των μικρών, ορεινών και νησιωτικών Δήμων.
Υπάρχουν επίσης κρίσιμα ζητήματα στα οποία δεν μπορούμε να υποχωρήσουμε.
- Στη διαχείριση των υδάτων, υπερασπιζόμαστε τον δημόσιο χαρακτήρα της ύδρευσης και τον ουσιαστικό ρόλο των Δήμων και των ΔΕΥΑ.
- Στη διαχείριση των απορριμμάτων, διεκδικούμε την κατάργηση του τέλους ταφής και την επιστροφή των πόρων που μέχρι σήμερα συγκεντρώθηκαν στους δήμους, για επενδύσεις στην ανακύκλωση.
- Στον πολεοδομικό σχεδιασμό, επιμένουμε ότι οι Δήμοι πρέπει να έχουν αποφασιστικό λόγο για το μέλλον , τη φυσιογνωμία και την ανάπτυξη των πόλεών τους. Παραμένουμε αντίθετοι στη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης στο Κτηματολόγιο από τη σημερινή κυβέρνηση και διεκδικούμε την ουσιαστική ενίσχυσή των τεχνικών μας υπηρεσιών με επιπλέον προσωπικό και παροχή οικονομικών κινήτρων για την προσέλκυσή τους.
- Στην ενέργεια, απαιτούμε να αντιμετωπίζονται οι δήμοι ως ένας μεγάλος πελάτης για τις εταιρείες ενέργειας και με την οπτική αυτή να τιμολογούμαστε. Δεν αντιλαμβανόμαστε γιατί οι δήμοι πρέπει να πληρώνουν την κιλοβατώρα 20 και 25 λεπτά και οι βιομηχανίες 5 και 6 και 8 λεπτά. Δεν αντιλαμβάνεται το ΥΠΕΝ τον παραλογισμό αυτό; Θέλουμε να στηριχθεί η εγχώρια βιομηχανική παραγωγή αλλά παράλληλα να μπορούμε να ζεσταίνουμε φθηνότερα τα σχολεία μας, να πληρώνουμε φθηνότερα ο ρεύμα των αντλιοστασίων που πάει το νερό στα σπίτια των χωριών μας, να λειτουργούμε με χαμηλότερο ενεργειακό κόστος τους παιδικούς μας σταθμούς. Δεν ζητάμε χάρη, απαιτούμε ισότιμη αντιμετώπιση κι αναγνώριση του σημαντικού αναπτυξιακού και κοινωνικού αποτυπώματος των δήμων .
- Είμαστε εδώ για να διεκδικήσουμε σε περιόδους τεράστιας κοινωνικής έντασης και κρίσης ένα ισχυρότερο τοπικό κοινωνικό κράτος, σύγχρονες κι ασφαλείς σχολικές υποδομές, αποτελεσματική πολιτική προστασία και στοχευμένες πολιτικές για την κλιματική κρίση και το δημογραφικό.
- Είμαστε εδώ για να κλείσουμε την πόρτα σε αυτούς που επιχειρούν να ανοίξουν ζήτημα αλλαγής ορίων
- Είμαστε εδώ για να εργαστούμε συστηματικά για την ανάγκη περαιτέρω αναβάθμισης της καταστατικής θέσης των αιρετών συναδέλφων μας.
- Κι είμαστε εδώ για να μην επιτρέψουμε να γυρίσει η αυτοδιοίκηση σε πολιτικές που οδήγησαν τους δήμους μας σε οικονομικό μαρασμό και διοικητική αδιέξοδο, πολιτικές που προωθούνται από πολιτικές δυνάμεις που στο παρελθόν μας αποκαλούσαν βλαχοδήμαρχους και τώρα επιστρέφουν για να μας δημιουργήσουν ξανά νέα προβλήματα, θέτοντας ζήτημα αλλαγής των υφιστάμενων ορίων των Δήμων μας. Λες και δεν έχουμε άλλα σοβαρότερα προβλήματα να λύσουμε.
Η παράταξή μας έχει ξεκάθαρες θέσεις κι απόψεις.
Δεν επιδιώκουμε άγονες συγκρούσεις.
Δεν επιδιώκουμε να είμαστε κολαούζοι καμίας κυβέρνησης, κανενός κόμματος.
Ο καθένας από μας έχει τη δική του πολιτική ταυτότητα, την δική του κομματική συμπάθεια.
Όταν όμως μπαίνουμε στο Δημαρχείο η στην αίθουσα του δημοτικου συμβουλίου είμαστε πρώτα και πάνω από όλα αυτοδιοικητικοί.
Είμαστε με τον τόπο μας, με τις τοπικές μας κοινωνίες .
Επιδιώκουμε συνεργασία και συναινέσεις ,
Προωθούμε διεκδικήσεις με ρεαλισμό και το κυριότερο,
ασκούμε πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Όμως συνεργασία δεν σημαίνει αποδοχή των ημίμετρων.
Δεν σημαίνει αποδοχή του παραλόγου.
Δεν σημαίνει υποχώρηση στις φωνές του λαϊκισμού
Σημαίνει ειλικρίνεια, υπευθυνότητα, ισοτιμία , σοβαρότητα.
Σημαίνει αποφασιστικότητα και σχέδιο , σεβασμός στον θεσμικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης.
Δεν είμαστε εδώ για να γίνουμε ευχάριστοι στην εκάστοτε Κυβέρνηση, ούτε δίνουμε διαπιστευτήρια στο κόμμα που υποστηρίζουμε.
Σκεφτόμαστε και δρούμε αυτοδιοικητικά.
Θέλουμε να σταθούμε με σοβαρότητα απέναντι στους συνέδρους και τους παρατηρητές που παράτησαν τις δουλειές τους κι ήρθαν εδώ να συμμετάσχουν στις διαδικασίες ενός Συνεδρίου, υπηρετώντας έναν και μόνον στόχο.
Να δημιουργηθεί ένα αραγές αυτοδιοικητικό μέτωπο που θα διεκδικήσει λύσεις σε όλα τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δήμοι μας.
Θέλουμε λύσεις κι όχι κούφιες υποσχέσεις
Στόχος μας δεν είναι να καταμετρήσουμε σε αυτό το Συνέδριο κομματικές ή παραταξιακές δυνάμεις, ούτε να ψηλώσουμε κάποιοι λίγο παραπάνω από τους υπόλοιπους.
Σε αυτό το συνέδριο ενώνουμε δυνάμεις για να δώσουμε δύναμη στη φωνή της Αυτοδιοίκησης.
Δύναμη στις κοινωνίες μας.
Δεν είμαστε εδώ για να διεκδικήσουμε μερικά εκατομμύρια ευρώ παραπάνω για τα ταμεία των δήμων μας.
Είμαστε εδώ για να υπερασπιστούμε το κύρος του θεσμού μας.
Αλλά και την προσωπική μας τιμή κι αξιοπρέπεια.
Δεν διεκδικούμε απλώς περισσότερα χρήματα ή μερικά επιπλέον έργα για τις πόλεις μας.
Διεκδικούμε μια διαφορετική σχέση Κράτους και Αυτοδιοίκησης.
Μια σχέση που θα επιτρέπει στους Δήμους μας να σχεδιάζουν, να αποφασίζουν και να δίνουν λύσεις.
Σε αυτή την προσπάθεια, η αυτοδιοικητική παράταξη «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι» θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
Με ενότητα, υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα.
Γιατί ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρούς Δήμους δεν μπορεί να υπάρξει.
Σας ευχαριστώ.
ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ
Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ, Δημοτικού Συμβούλου Πύλου–Νέστορος, εκπροσώπου της αυτοδιοικητικής παράταξης «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι»
Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο ΚΕΔΕ | Καλαμάτα, 5–7 Νοεμβρίου 2026